Laagspanningsruimtes brandwerend maken: waarom de eisen veranderen en waar het vaak misgaat

Een laagspanningsruimte is een technische ruimte waarin elektrische installaties zijn ondergebracht die werken op laagspanning. Denk aan verdeelinrichtingen, schakelkasten en kabelbundels die een groot deel van het gebouw van stroom voorzien. Deze ruimtes komen voor in utiliteitsgebouwen, appartementencomplexen, zorginstellingen en industriële omgevingen.

Brand in een laagspanningsruimte heeft vaak grote gevolgen. Niet alleen door het brandrisico zelf, maar vooral door rookontwikkeling en uitval van installaties. Daarom worden deze ruimtes in veel gevallen beschouwd als kritische ruimten binnen de brandcompartimentering van een gebouw.

Of een laagspanningsruimte brandwerend moet zijn, hangt af van de functie van het gebouw, de ligging van de ruimte en de eisen die zijn gesteld aan de brandcompartimentering. In veel situaties maakt de laagspanningsruimte onderdeel uit van een brandcompartiment of vormt deze juist een scheiding tussen compartimenten.

Daarnaast spelen externe partijen een rol. Verzekeraars, inspecteurs en soms ook netbeheerders stellen eisen aan de brand- en rookwerendheid van deze ruimtes. Wat daarbij vaak voorkomt, is dat een ruimte “ooit goed was”, maar door de huidige maatstaven niet meer als voldoende wordt gezien.

In bestaande gebouwen zien we vaak dat laagspanningsruimtes zijn voorzien van een brandwerende deur met een EW-classificatie. Deze deuren waren jarenlang gangbaar en werden in veel situaties geaccepteerd als scheiding tussen de technische ruimte en de rest van het gebouw.

Een EW-deur is gericht op het tegenhouden van vlammen en het beperken van warmtestraling. Rookwerendheid maakte daarbij vaak geen expliciet onderdeel uit van de eisstelling. In de praktijk betekent dit dat rook zich, afhankelijk van de situatie, relatief snel kan verspreiden.

Belangrijk om te benadrukken is dat dit destijds geen fout was. Veel laagspanningsruimtes zijn uitgevoerd volgens de toen geldende inzichten en eisen. De vraag ontstaat pas wanneer deze uitgangspunten worden afgezet tegen wat vandaag de dag wordt verwacht.

Tegenwoordig zien we steeds vaker dat bij laagspanningsruimtes wordt gevraagd om een EI-geclassificeerde deur, vaak in combinatie met rookwerendheid volgens Sa of S200. Het verschil zit daarbij niet alleen in brandwerendheid, maar vooral in de beheersing van rook.

EI-deuren beperken naast vlamdoorslag ook de temperatuur aan de niet-brandzijde. In combinatie met rookwerendheid kan dit bijdragen aan het beperken van rookverspreiding binnen het gebouw. Juist rook speelt in veel scenario’s een grote rol bij schade en risico’s voor personen en installaties.

Deze ontwikkeling betekent niet dat elke bestaande deur automatisch wordt afgekeurd, maar wel dat bij inspecties en beoordelingen steeds kritischer wordt gekeken naar de totale prestatie van de ruimte.

Wil je weten hoe de normen werken? Lees ook een ons blog over klassificaties in brandwerendheid.

In veel incidenten blijkt rook de grootste schadeveroorzaker te zijn. Niet alleen voor mensen, maar ook voor installaties en bedrijfscontinuïteit. Bij laagspanningsruimtes is dat risico extra groot, omdat rook zich via kabelgoten, schachten en aangrenzende ruimtes snel kan verspreiden.

Daarom zien we dat rookwerendheid steeds vaker expliciet wordt meegenomen in eisen en adviezen. Niet als losse maatregel, maar als onderdeel van het totale brandveiligheidsconcept.

In de praktijk komen veel aanvragen voort uit inspecties. Denk aan verzekeringsinspecties, elektrische inspecties of interne veiligheidsrondes. Tijdens zo’n inspectie wordt vaak vastgesteld dat de laagspanningsruimte niet (meer) voldoet aan de huidige verwachtingen.

Wat inspecteurs regelmatig signaleren, is dat een ruimte in de loop der jaren is aangepast zonder opnieuw naar de brandwerendheid te kijken. Extra kabels, nieuwe doorvoeringen of aanpassingen aan ventilatie kunnen de oorspronkelijke prestatie aanzienlijk verzwakken.

De inspectie benoemt het knelpunt, maar de concrete oplossing blijft vaak open. Dat is het moment waarop specialisme nodig is.

Een veelgemaakte aanname is dat een laagspanningsruimte kan worden opgelost door simpelweg een nieuwe deur te plaatsen. In werkelijkheid is elke ruimte anders opgebouwd en anders belast.

Sommige ruimtes hebben meerdere kabeldoorvoeringen naar andere compartimenten, andere bevatten ventilatieschachten voor koeling en weer andere zijn deels opgebouwd uit constructies die zelf onvoldoende brandwerend zijn. Daardoor is een standaardoplossing vrijwel nooit passend.

Het brandwerend maken van een laagspanningsruimte bestaat vrijwel altijd uit een combinatie van maatregelen. Het gaat niet om één product, maar om het geheel.

Brandwerende afdichtingen voor kabel- en leidingdoorvoeringen

Kabels en leidingen die door wanden en plafonds lopen vormen vaak de zwakste schakel. Brandwerende afdichtingen zorgen ervoor dat brand en rook zich niet via deze routes kunnen verspreiden, zowel naar andere ruimtes als naar buiten het compartiment.

Brandwerende voorzieningen voor ventilatie en koeling

Laagspanningsruimtes moeten vaak gekoeld of geventileerd worden. Hiervoor worden brandwerende kleppen of manchetten toegepast, zodat de functionaliteit behouden blijft zonder dat dit ten koste gaat van de brandwerendheid.

Brandwerend bekleden van wanden, plafonds en constructies

In sommige situaties zijn wanden of plafonds zelf niet voldoende brandwerend, of is de oorspronkelijke prestatie door aanpassingen verloren gegaan. Brandwerende bekleding kan dan nodig zijn om de vereiste weerstand te herstellen.

Brandwerende deuren en kozijnen

De toegang tot de ruimte wordt brand- en rookwerend uitgevoerd, passend bij de eisen die aan het compartiment worden gesteld. Daarbij is niet alleen de deur van belang, maar ook het brandwerend kozijn, de aansluiting en de afdichting.

Wat we regelmatig zien, is dat één onderdeel wordt aangepakt terwijl de rest van de ruimte buiten beschouwing blijft. Een nieuwe deur zonder rookafdichting, doorvoeringen die later zijn toegevoegd of ventilatieopeningen zonder brandwerende voorziening komen veel voor.

Ook documentatie wordt vaak onderschat. Zonder aantoonbaarheid is het lastig om richting inspectie of verzekering aan te tonen dat de ruimte daadwerkelijk voldoet.

Verzekeraars kijken steeds kritischer naar technische ruimtes. Niet alleen naar de aanwezigheid van brandwerende voorzieningen, maar ook naar de samenhang en aantoonbaarheid ervan. In veel gevallen worden aanvullende eisen gesteld wanneer een gebouw wordt aangepast, herbestemd of opnieuw verzekerd.

Een veelgehoorde opmerking is dat de ruimte “formeel voldoet”, maar praktisch onvoldoende bescherming biedt tegen rook- en brandschade. Dit leidt regelmatig tot het advies om aanvullende maatregelen te nemen.

Een goedkeuring uit het verleden biedt geen garantie voor de huidige situatie. Gebouwen veranderen, installaties groeien en inzichten ontwikkelen zich. Wat ooit voldeed, kan door kleine aanpassingen ongemerkt zijn prestatie verliezen.

Juist daarom is periodieke beoordeling van laagspanningsruimtes belangrijk, zeker na verbouwingen of uitbreidingen.

Bij het beoordelen van een laagspanningsruimte kijken we altijd naar het geheel. Niet alleen naar de deur, maar naar alle onderdelen die invloed hebben op brand- en rookverspreiding. Op basis daarvan wordt bepaald of een beperkte ingreep volstaat of dat een bredere aanpak nodig is.

Wil je hier meer over weten? neem contact op voor een opname op locatie.

Laagspanningsruimtes krijgen steeds meer aandacht, en terecht. Veranderende eisen, inspecties en verzekeringsvoorwaarden zorgen ervoor dat bestaande situaties opnieuw tegen het licht worden gehouden. Door tijdig te beoordelen waar een ruimte staat, voorkom je discussie achteraf en zorg je voor een veilige en aantoonbare oplossing.

Twijfel over een bestaande laagspanningsruimte ontstaat vaak pas wanneer iemand er kritisch naar kijkt. En juist dát moment is vaak het juiste moment om het goed te regelen.