Wie mag een brandwerende deur plaatsen?

De vraag wie een brandwerende deur mag plaatsen zorgt vaak voor verwarring. Dat komt doordat “mogen plaatsen” iets anders is dan “aantoonbaar voldoen aan de eisen”.

De wet schrijft niet voor wie de montage moet uitvoeren. Wel stelt de wet eisen aan de brand- en rookwerendheid van het gebouw. Die prestaties moeten bij oplevering, inspectie of controle aantoonbaar zijn. Als dat niet kan, geldt de deur juridisch gezien niet als brandwerend.

Het draait dus niet om de monteur, maar om de aantoonbaarheid van de prestatie.

Volgens het Bouwbesluit en het Besluit bouwwerken leefomgeving moeten gebouwen voldoen aan eisen voor brandcompartimentering en rookwerendheid. Die eisen worden uitgedrukt in prestaties, zoals 30 of 60 minuten brandwerendheid en rookklassen zoals Sa of S200.

De verantwoordelijkheid ligt uiteindelijk bij de gebouweigenaar of opdrachtgever. Die moet kunnen aantonen dat de toegepaste deur voldoet aan de gestelde eisen.

Brandwerende HPL- en hardhouten deuren met een brandwerendheid van 30 minuten en in sommige gevallen 60 minuten worden in de praktijk vaak door aannemers geplaatst. Dit zijn veelvoorkomende deuren in utiliteitsbouw en woningbouw, met relatief standaard details.

Voorwaarde is wel dat:

• het juiste deurblad wordt toegepast

• het juiste kozijn wordt gebruikt

• het voorgeschreven hang- en sluitwerk is gemonteerd

• de montage exact volgens de instructies is uitgevoerd

Zodra hiervan wordt afgeweken, vervalt de geteste brandwerendheid, ook al lijkt de deur op het oog correct geplaatst.

Bij specialistische toepassingen wordt vrijwel altijd een gespecialiseerde partij ingeschakeld. Dit geldt onder andere voor:

• stalen brandwerende deuren

• grote of zware schuifdeuren

• industriële toepassingen

• brand- en rookschermen

Deze systemen maken vaak onderdeel uit van complexe brandcompartimentering en zijn sterk afhankelijk van exacte inbouwdetails. Kleine afwijkingen kunnen grote gevolgen hebben voor de prestatie.

In deze situaties kiezen aannemers en opdrachtgevers er bewust voor om het risico niet zelf te dragen en een specialist in te schakelen. Hiervoor kunnen aannemers en gebruikers BrandNorm inschakelen.

Een brandwerende deur is nooit alleen een deurblad. De brandwerendheid geldt uitsluitend voor het complete systeem zoals dat is getest.

Dat systeem bestaat uit:

• het deurblad

• het kozijn

• het hang- en sluitwerk

• eventuele glasopeningen

• afdichtingen en strips

• de wand of vloer waarin de deur is geplaatst

Als één van deze onderdelen afwijkt van het geteste systeem, is de classificatie niet meer geldig.

CE-markering speelt met name een rol bij industriële en utilitaire brandwerende deuren, zoals stalen deuren, roldeuren, schuifdeuren en brandschermen. Bij deze producten moet de fabrikant aantonen dat de deur voldoet aan vastgestelde prestaties.

Bij een CE-gemarkeerde deur hoort een prestatieverklaring. In deze verklaring staat onder andere:

• de brandwerendheidsklasse

• de rookklasse

• de toepassingsvoorwaarden

• de maximale afmetingen

• het type wand of constructie

Belangrijk is dat de CE-markering alleen geldt als de deur exact wordt toegepast en gemonteerd zoals in de prestatieverklaring staat beschreven. Afwijkingen op locatie vallen buiten de verklaring en maken de prestatie niet aantoonbaar.

Een CE-markering zegt dus iets over het product, maar niets over de kwaliteit van de montage.

Bij oplevering of inspectie moet duidelijk kunnen worden aangetoond dat de deur voldoet aan de vereiste prestaties. Dat betekent dat er meer nodig is dan alleen een label op de deur.

In de praktijk bestaat de benodigde documentatie uit:

• testrapporten of classificatierapporten

• montagevoorschriften van de fabrikant

• gegevens over het toegepaste deurtype en configuratie

• bij CE-gemarkeerde producten: de prestatieverklaring

Zonder deze documentatie kan niet worden vastgesteld of de deur daadwerkelijk voldoet. In dat geval wordt de deur vaak aangemerkt als niet aantoonbaar brandwerend.

Deze checklist wordt gebruikt bij opleveringen en inspecties. Als één van deze punten niet klopt, is de brandwerendheid in principe niet aantoonbaar.

• Komt het deurblad overeen met het testrapport of de prestatieverklaring?

• Is het juiste kozijn toegepast en correct bevestigd?

• Is het voorgeschreven hang- en sluitwerk gebruikt?

• Komt de wandopbouw overeen met de geteste situatie?

• Kloppen de sparingsmaten en stelruimtes?

• Zijn alle afdichtingen en strips aanwezig en correct geplaatst?

• Zijn glasopeningen uitgevoerd volgens het geteste systeem?

• Functioneert de deur correct zonder constructieve aanpassingen?

Als deze punten niet aantoonbaar kloppen, voldoet de deur niet aan het geteste systeem.

Veel fouten ontstaan door kleine aanpassingen op locatie. Denk aan het vervangen van beslag, het aanpassen van het kozijn of het combineren van onderdelen die nooit samen zijn getest.

Deze aanpassingen lijken vaak onschuldig, maar kunnen ervoor zorgen dat een deur zijn brand- of rookwerendheid volledig verliest.

Bij eenvoudige HPL- en hardhouten deuren kan een aannemer de montage vaak zelf uitvoeren, mits zorgvuldig gewerkt wordt en de juiste documentatie beschikbaar is.

Bij stalen brandwerende deuren, industriële toepassingen en brand- en rookschermen is de complexiteit groter en het risico hoger. In die gevallen is het verstandig een specialist in te schakelen. BrandNorm ondersteunt aannemers en opdrachtgevers bij deze specialistische oplossingen, van advies tot aantoonbare oplevering.

In theorie mag iedereen een brandwerende deur plaatsen. In de praktijk bepaalt de complexiteit van de deur en de vereiste aantoonbaarheid wie dat het beste kan doen. Eenvoudige deuren worden vaak door aannemers geplaatst. Specialistische brandwerende deuren en brandschermen worden vrijwel altijd door gespecialiseerde partijen gemonteerd.

Niet wie de deur plaatst is doorslaggevend, maar of de deur aantoonbaar voldoet.