Brandscherm voor een scootmobielruimte: alles over brandklasse, vluchtveiligheid en plaatsing

Wat zegt artikel 6.15a Bbl?

Per 1 juli 2024 is in het Bbl een specifiek artikel opgenomen dat een einde maakt aan een al langer lopende discussie. De tekst van artikel 6.15a, lid 1, komt erop neer dat in een gemeenschappelijke verkeersruimte van een woongebouw met een vluchtroute geen brandgevaarlijke objecten mogen staan. De wet noemt in ieder geval:

• meubilair, met uitzondering van onbrandbaar meubilair;
• fietsen en scootmobielen;
• afvalstoffen en kratten;
• decoratie, met uitzondering van onbrandbare decoratie.

Een gemeenschappelijke verkeersruimte is bijvoorbeeld een centrale gang, een trappenhuis of een open galerij. Of de scootmobiel daar nu permanent staat of alleen wordt opgeladen, het is hetzelfde verbod.

Daarnaast bepaalt artikel 6.23a Bbl dat er minimaal 0,85 meter vrije doorgang in een vluchtroute moet overblijven. Beide artikelen vallen onder de bredere zorgplicht van artikel 6.4 Bbl en worden door de gemeente als bevoegd gezag gehandhaafd.

Wat betekent het gelijkwaardigheidsprincipe in de praktijk?

Het Bbl kent een gelijkwaardigheidsprincipe in artikel 2.4. Dat betekent dat je, in plaats van de letterlijke regel te volgen, een alternatieve maatregel mag treffen die aantoonbaar hetzelfde veiligheidsniveau biedt. Voor scootmobielruimtes is dit principe de basis voor de oplossingen die BrandNorm levert.

Concreet: door de stallings- of laadruimte voor scootmobielen brandwerend af te scheiden van het vluchttraject, voorkom je dat een eventuele brand de vluchtroute blokkeert. Een gecertificeerd brandscherm of een brandwerende loopdeur in de juiste brand- en rookklasse is dan de aantoonbare gelijkwaardige maatregel.

Belangrijk: vooraf toestemming is volgens artikel 2.4 Bbl niet vereist, maar de gemeente kan achteraf wel handhavend optreden als zij vindt dat de oplossing niet gelijkwaardig is. We raden daarom aan om vooraf in overleg te gaan met de gemeente of de regionale brandweer voordat de gelijkwaardige oplossing wordt geplaatst. Een leverancier die de classificatie en testrapporten kan onderbouwen, voorkomt vervelende verrassingen achteraf.

Scootmobielen, elektrische rolstoelen en e-bikes worden allemaal opgeladen met lithium-ion accu’s. Bij een productiefout, beschadiging of overlading kan zo’n accu in thermal runaway raken: een snel oplopende kettingreactie waarbij de accu zichzelf in brand zet. De temperaturen lopen daarbij op tot ruim duizend graden, en er ontstaat in korte tijd een enorme hoeveelheid giftige, dichte rook. Eenmaal aan de gang is een accubrand met gewone blusmiddelen vrijwel niet te stoppen.

In de praktijk zijn dit de drie meest voorkomende situaties waarin een brandwerende afsluiting nodig is:

• een afgesloten scootmobielberging die brandwerend van trappenhuizen of woninggangen gescheiden moet worden;
• een nis of hoekje in een gemeenschappelijke gang waar scootmobielen worden gestald, dat via gelijkwaardigheid alsnog mogelijk gemaakt wordt;
• een gedeelte van een gang dat bij brand brandwerend afgesloten moet worden van de rest van het gebouw.

Voor al deze situaties is een brandscherm een praktische oplossing: het is geschikt voor bestaande bouw, vraagt minimale ingrepen aan de constructie en is leverbaar in de juiste brand- en rookklassen.

Voor het afsluiten van een scootmobielruimte zijn er in de praktijk twee technische oplossingen.

Een brandscherm is een gecertificeerd doek dat in een cassette boven de doorgang of in het plafond is weggewerkt. Bij brand- of rookdetectie rolt het doek automatisch naar beneden en sluit de doorgang volledig af. In normale situaties is het scherm onzichtbaar. Daardoor is het bij uitstek geschikt voor brede gangen, openingen zonder kozijn of plekken waar een vaste deur niet wenselijk of mogelijk is.

Een brandwerende loopdeur is de logische keuze wanneer er al een kozijn aanwezig is, of wanneer de doorgang dagelijks wordt gebruikt door bewoners die de ruimte met scootmobiel of rollator in- en uitrijden. Een deur met dranger en vrijloopfunctie kan in normale situaties open blijven staan en sluit alleen bij brand of bij signaal van de brandmeldinstallatie.

BrandNorm levert en plaatst beide oplossingen. Welke van de twee past bij jouw situatie hangt af van de afmetingen van de doorgang, de gebruiksintensiteit en de bouwkundige situatie ter plekke. Bekijk onze brandschermen, rookschermen en onze brandwerende deuren voor een overzicht van de mogelijkheden.

In beide gevallen geldt: de bouwkundige aansluiting (kozijn, wand, plafond) moet ook in de juiste brandklasse worden uitgevoerd, anders is de hele scheiding zwakker dan zijn zwakste schakel.

De vereiste brand- en rookklasse hangt af van twee dingen: of het om bestaande bouw of nieuwbouw gaat, en of er in het gebouw of in aangrenzende ruimtes wordt geslapen.

EW60 voor de meeste situaties in bestaande bouw

Voor het overgrote deel van de scootmobielruimtes in bestaande appartementsgebouwen en zorgcomplexen voldoet een EW60-brandscherm. EW60 betekent dat het scherm 60 minuten weerstand biedt aan vlammen, hete gassen en warmtestraling. Dat is in de praktijk voldoende om de aangrenzende vluchtroutes, trappenhuizen en woningen te beschermen totdat de brandweer ter plaatse is.

Het verschil met een EI-klasse is dat EI ook thermische isolatie eist (de temperatuur aan de andere kant van het scherm mag dan niet te hoog oplopen). In bestaande bouw is EI vaak een zwaardere eis dan strikt nodig en moeilijker uitvoerbaar, en wordt met EW60 een werkbare balans gevonden tussen veiligheid en uitvoerbaarheid. Voor een complete uitleg over de verschillende brandklassen, lees onze achtergrondpagina Brandwerende classificaties E, EW en EI uitgelegd.

Rookwerendheid Sa of S200 bij slaapfunctie

Wanneer in het gebouw of in aangrenzende ruimtes wordt geslapen (denk aan appartementen, verzorgingstehuizen en zorginstellingen), komt er een aanvullende eis bij: rookwerendheid. Mensen die slapen reageren niet tijdig op rook en kunnen al door rookinhalatie overleden zijn voordat ze wakker worden.

Er bestaan twee rookwerende klassen:

• Sa: weerstand tegen koude rook bij omgevingstemperatuur (rond 20 °C). Wordt vooral geëist in gebouwen zonder slaapfunctie.
• S200: bestand tegen warme rook tot 200 °C. Een product dat S200 haalt, voldoet automatisch ook aan Sa, omdat de test bij omgevingstemperatuur begint voordat de temperatuur wordt opgevoerd.

Voor scootmobielruimtes in een gebouw met slaapfunctie is S200 de gangbare eis. Bij een accubrand stijgen de rookgastemperaturen razendsnel ruim boven 200 °C, dus een Sa-uitvoering volstaat dan niet. Een EW60-scherm in combinatie met S200 biedt zowel bescherming tegen vlammen en straling als tegen warme rook. Voor de volledige uitleg over deze rookklassen verwijzen we je naar onze achtergrondpagina over het verschil tussen Sa en S200 rookwerendheid.

In de praktijk specificeren we bij scootmobielruimtes in appartementsgebouwen en zorginstellingen met slaapfunctie vrijwel altijd een EW60-S200 brandscherm. Voor een scootmobielruimte in een commercieel pand of bedrijfspand zonder slaapfunctie volstaat doorgaans alleen EW60. Het brandveiligheidsconcept van het specifieke gebouw is altijd leidend.

Een scherm dat dichtsluit bij brand levert een belangrijk veiligheidseffect, maar tegelijk een nieuw risico: mensen die op dat moment in de scootmobielruimte of in het afgesloten gangdeel staan kunnen niet meer ontkomen via die doorgang. Voor een brandwerende deur is dat geen probleem (een deur kun je gewoon openen), maar een gesloten brandscherm sluit de doorgang volledig af.

Voor brandschermen in publiek toegankelijke ruimtes is daarom een vluchtmogelijkheid essentieel. In de praktijk wordt dat opgelost met een noodknop aan beide zijden van het scherm:

• aan beide kanten van het scherm wordt een groen noodknop geplaatst op een logische, goed bereikbare positie;
• op het indrukken van de knop stuurt de schermbesturing het scherm direct weer omhoog, zodat de doorgang ontstaat en aanwezigen kunnen vluchten;
• in gebouwen met intensief gebruik wordt vaak ook een vertraagde sluiting toegepast, zodat aanwezigen na detectie nog enkele seconden hebben om de ruimte te verlaten voordat het scherm sluit.

Een noodknop is in de praktijk de aangewezen manier om aan de vluchtveiligheidseisen uit het Bbl te voldoen. Een brandscherm zonder vluchtmogelijkheid zal door de brandadviseur of het bevoegd gezag niet worden geaccepteerd in een gemeenschappelijke ruimte waar regelmatig mensen aanwezig zijn.

Brandschermen zijn standaard ontworpen volgens het fail-safe principe: bij wegvallen van stroom sluit het scherm automatisch. Technisch is dat logisch, want je wilt dat het scherm ook sluit als de brand het stroomnet uitschakelt. In de praktijk levert het echter een lastig probleem op. Een korte stroomstoring, een geplande stroomonderbreking voor onderhoud of een schakeling in het gebouw zorgt direct voor sluiting van het scherm. Dat betekent dat de scootmobielruimte tijdelijk niet toegankelijk is en dat het scherm opnieuw moet worden gereset en getest voordat het normaal verder kan.

Voor scootmobielruimtes adviseren we daarom standaard een UPS-systeem (Uninterruptible Power Supply) op de schermbesturing aan te sluiten. Een UPS zorgt ervoor dat:

• het scherm niet sluit bij elke kleine stroomonderbreking of bij geplande schakelingen;
• alleen bij een echte brand- of rookdetectie het scherm in werking treedt;
• het systeem bij langduriger stroomverlies nog een vooraf bepaalde periode operationeel blijft.

Daarmee voorkom je dat bewoners of zorgmedewerkers de scootmobielruimte herhaaldelijk niet kunnen bereiken door valse activeringen, en beperk je onnodige slijtage aan het scherm zelf. In de praktijk geldt: een brandscherm voor een scootmobielruimte zonder UPS is technisch werkbaar, maar in het gebruik nauwelijks vol te houden.

Een brandscherm laat zich relatief eenvoudig integreren in bestaande situaties,  Bij plaatsing zijn de volgende punten relevant.

• Plafondruimte voor de omkasting. Boven de doorgang of in het plafond moet ruimte zijn voor de cassette waarin het scherm oprolt. Bij lage verdiepingshoogtes of een vol leidingenpakket vraagt dit om vroege afstemming.
• Aansluiting op brandmeldinstallatie of detectie. Het scherm wordt aangestuurd via de centrale brandmeldinstallatie van het gebouw of, in kleinere panden, via een eigen rookmelder direct bij het scherm.
• Bouwkundige aansluiting links, rechts en boven. De omliggende constructie waar het scherm tegenaan sluit moet in dezelfde of een hogere brandklasse zijn uitgevoerd. Een EW60-scherm naast een wand die maar 30 minuten brandwerend is, biedt slechts 30 minuten bescherming.
• Vrije doorgangsbreedte. Houd rekening met de eis van minimaal 0,85 meter vrije doorgang uit artikel 6.23a Bbl, ook in de geopende stand van het scherm.
• Positie van de noodknop en stroomvoorziening. Beide moeten in de ontwerpfase worden meegenomen, niet pas tijdens de installatie.

Voor verwante toepassingen, zoals brandschermen bij liftopeningen of bij sparingen in een brandscheiding, gelden aanvullende eisen. Lees daarover onze blogs over rookwerende schermen voor liften en sparingen maken in een brandmuur.

Een brandscherm is een actief brandveiligheidssysteem en valt onder de jaarlijkse inspectie- en testverplichting. Tijdens een reguliere keuring wordt onder meer gecontroleerd of:

• het scherm correct reageert op signaal van de brandmeldinstallatie of de detectie;
• het doek vrij van schade is en de cassette goed sluit;
• de noodknop het scherm direct weer omhoog stuurt;
• de UPS nog functioneert en de batterijcapaciteit op niveau is;
• de aansluiting tegen vloer, wanden en plafond nog kierdicht is.

Het is verstandig om dit onderhoud direct onder te brengen in een meerjarig servicecontract voor brandwerende voorzieningen, zodat zowel de jaarlijkse keuring als eventuele reparaties bij één partij liggen. Voor VvE’s is dit bovendien praktisch omdat het dossier centraal wordt bijgehouden en bij eigenaarswisseling eenvoudig overdraagbaar is.

Mag ik scootmobielen nog in de gemeenschappelijke gang van mijn woongebouw stallen?

In principe niet meer. Sinds 1 juli 2024 verbiedt artikel 6.15a van het Besluit bouwwerken leefomgeving het stallen van scootmobielen in vluchtroutes van een gemeenschappelijke verkeersruimte. Via het gelijkwaardigheidsprincipe (artikel 2.4 Bbl) is het wel mogelijk om met aanvullende brandveiligheidsmaatregelen, zoals een brandscherm of een brandwerende deur, een veilige stalling in een gemeenschappelijke ruimte alsnog mogelijk te maken. Vooraf overleg met de gemeente of regionale brandweer wordt sterk aangeraden.

Welke brandklasse heb ik nodig voor mijn scootmobielruimte?

In bestaande bouw is EW60 vrijwel altijd de juiste brandklasse. Wordt er in het gebouw of in aangrenzende ruimtes geslapen, dan komt S200 rookwerendheid erbij. De combinatie EW60-S200 is in appartementsgebouwen en zorginstellingen de meest gevraagde uitvoering. Het brandveiligheidsconcept van het specifieke gebouw is altijd leidend.

Wat kost een brandscherm voor een scootmobielruimte?

De prijs hangt af van de afmetingen, de gevraagde brand- en rookklasse, de aansturing en de bouwkundige situatie. Een eenvoudig EW60-scherm in een standaarddoorgang is aanzienlijk goedkoper dan een groot EW60-S200 scherm met UPS en koppeling aan de brandmeldinstallatie. We maken altijd een offerte op maat na een opname op locatie.

Kan ik in plaats van een scherm ook een brandwerende deur plaatsen?

Ja. In situaties waar de doorgang dagelijks wordt gebruikt of waar al een kozijn aanwezig is, is een brandwerende loopdeur vaak de praktischer keuze. Een deur met dranger en vrijloopfunctie staat overdag open en sluit alleen bij brand. Bij brede openingen of plekken zonder kozijn is een brandscherm doorgaans de betere oplossing.

Moet er ook een rookmelder bij het scherm hangen?

In gebouwen met een centrale brandmeldinstallatie wordt het scherm meestal daarop aangesloten. In kleinere panden zonder BMI plaatsen we een eigen rookmelder direct bij de scootmobielruimte die het scherm aanstuurt. Welke variant past, volgt uit het brandveiligheidsconcept van het gebouw en de eis van de verzekeraar.

Wat gebeurt er als de stroom uitvalt?

Een brandscherm sluit standaard bij stroomuitval (fail-safe). Om te voorkomen dat dit gebeurt bij korte stroomonderbrekingen of geplande schakelingen, adviseren we een UPS-systeem te plaatsen. De UPS overbrugt de stroom en zorgt dat het scherm alleen sluit bij een echte brand- of rookmelding.

Kan iemand in de scootmobielruimte ingesloten raken?

Nee, mits het scherm correct is uitgerust met een noodknop. Aan beide kanten van het scherm zit een groen verlichte vluchtknop. Eenmaal ingedrukt rolt het scherm direct weer omhoog en kan de aanwezige de ruimte verlaten.

Heb ik een vergunning nodig voor een brandscherm?

Voor het plaatsen van een brandscherm op zich is doorgaans geen omgevingsvergunning vereist, omdat het geen constructieve ingreep is. Wel verdient het aanbeveling om bij toepassing op basis van gelijkwaardigheid (artikel 2.4 Bbl) vooraf in overleg te gaan met de gemeente, zodat zij achteraf geen handhavende stappen kan nemen tegen de gekozen oplossing.

BrandNorm adviseert, levert en plaatst gecertificeerde brandschermen, rookschermen en brandwerende deuren voor scootmobielruimtes, gangen en gemeenschappelijke ruimtes in appartementsgebouwen, zorginstellingen en utiliteitsbouw door heel Nederland. We denken vanaf het ontwerp mee over de juiste classificatie, de positionering, de aansturing en de bijbehorende noodknop en UPS-voorziening. Daarbij ondersteunen we VvE’s en woningcorporaties ook in de communicatie richting de gemeente, zodat een gelijkwaardige oplossing volgens artikel 2.4 Bbl door het bevoegd gezag wordt geaccepteerd.

Wil je weten welke oplossing past bij jouw scootmobielruimte? Vraag een vrijblijvende offerte aan of neem contact opvoor een opname op locatie.